MMPA và POR19 đang tạo áp lực mới lên xuất khẩu thủy sản Việt Nam
Bước sang nửa đầu năm 2026, xuất khẩu thủy sản Việt Nam sang Mỹ đang đối mặt với hai rào cản lớn song song: Đạo luật Bảo vệ Động vật Có vú ở Biển (MMPA) và kết quả điều tra chống bán phá giá tôm POR19.
Đây không phải là rủi ro ngắn hạn, mà là những yếu tố có thể tác động trực tiếp đến đơn hàng, chi phí và chiến lược thị trường của doanh nghiệp trong năm 2026.
MMPA là gì và vì sao ảnh hưởng trực tiếp đến thủy sản Việt Nam?
MMPA (Marine Mammal Protection Act) là đạo luật của Mỹ yêu cầu các quốc gia xuất khẩu thủy sản phải chứng minh rằng hoạt động khai thác có biện pháp bảo vệ động vật có vú ở biển tương đương với tiêu chuẩn của Mỹ.
Từ ngày 01/01/2026, MMPA chính thức được áp dụng đối với thủy sản nhập khẩu. Theo kết quả rà soát của NOAA Fisheries:
- Khoảng 2.500 nghề cá tại 135 quốc gia đã được đánh giá
- 240 nghề cá của 46 quốc gia không đạt yêu cầu
- 12 nghề cá của Việt Nam chưa được công nhận tương đương, dẫn đến lệnh cấm nhập khẩu các loài liên quan vào thị trường Mỹ
Tác động của MMPA đến doanh nghiệp xuất khẩu
- Một số mặt hàng khai thác biển có nguy cơ mất thị trường Mỹ
- Gia tăng yêu cầu về truy xuất nguồn gốc, hồ sơ tuân thủ
- Đẩy chi phí tuân thủ và rủi ro bị trả hàng, hủy đơn
MMPA không chỉ là rào cản kỹ thuật, mà còn là công cụ sàng lọc nhà cung cấp của thị trường Mỹ trong trung và dài hạn.
POR19: Kết quả chống bán phá giá tôm quyết định triển vọng xuất khẩu
Song song với MMPA, ngành tôm Việt Nam đang chờ kết quả chống bán phá giá tôm POR19, dự kiến công bố cuối tháng 2/2026.
POR19 sẽ quyết định:
- Mức thuế chống bán phá giá mới áp dụng cho tôm Việt Nam
- Khả năng duy trì hoặc mở rộng đơn hàng tại thị trường Mỹ
- Lợi thế cạnh tranh của tôm Việt Nam so với các quốc gia xuất khẩu khác
Trong bối cảnh Mỹ vẫn là một trong những thị trường tiêu thụ tôm lớn nhất, kết quả POR19 được xem là yếu tố then chốt định hình xuất khẩu tôm Việt Nam trong năm 2026.
Khi MMPA và POR19 cùng tác động: Rủi ro không còn đơn lẻ
Điểm đáng chú ý trong nửa đầu năm 2026 là MMPA và POR19 không diễn ra riêng lẻ, mà cùng lúc tạo áp lực lên:
- Thủy sản khai thác (chịu tác động mạnh từ MMPA)
- Thủy sản nuôi, đặc biệt là tôm (phụ thuộc kết quả POR19)
Điều này buộc doanh nghiệp xuất khẩu phải:
- Rà soát lại danh mục sản phẩm xuất Mỹ
- Đánh giá lại biên lợi nhuận sau thuế và chi phí tuân thủ
- Chủ động xây dựng kịch bản thay thế thị trường
Tác động lan tỏa đến chuỗi cung ứng và bao bì thủy sản
Các rào cản như MMPA và POR19 không chỉ ảnh hưởng đến khâu bán hàng, mà còn tác động đến toàn bộ chuỗi cung ứng, bao gồm:
- Kế hoạch sản xuất và tồn kho
- Yêu cầu ghi nhãn, thông tin truy xuất
- Bao bì phục vụ chuỗi lạnh, lưu kho và vận chuyển đường dài
Trong bối cảnh thị trường Mỹ ngày càng siết chặt tiêu chuẩn, bao bì thủy sản không còn đơn thuần là đóng gói, mà trở thành một phần của giải pháp kiểm soát chất lượng, giảm rủi ro và đáp ứng yêu cầu nhập khẩu.
Kim ngạch thủy sản Việt Nam đạt gần 11,3 tỷ USD trong năm 2025
Ngành thủy sản Việt Nam khép lại năm 2025 với kim ngạch xuất khẩu gần 11,3 tỷ USD, tăng 12,4% so với năm 2024, theo Hiệp hội Chế biến và Xuất khẩu Thủy sản Việt Nam (VASEP).
VASEP đánh giá kết quả này phản ánh sự phục hồi dần của nhu cầu tiêu dùng toàn cầu, đồng thời cho thấy khả năng thích ứng linh hoạt của doanh nghiệp thủy sản Việt Nam trước các rào cản thương mại và kỹ thuật ngày càng khắt khe tại nhiều thị trường lớn.
Xuất khẩu tăng tốc mạnh vào quý IV/2025
Đáng chú ý, đà tăng trưởng của xuất khẩu thủy sản Việt Nam tăng tốc rõ rệt trong những tháng cuối năm 2025. Riêng quý IV/2025, giá trị xuất khẩu đạt 3,103 tỷ USD, tăng 10,3% so với cùng kỳ năm trước.
Tháng 12/2025 đóng góp 954,5 triệu USD, tăng 9,2%, được xem là giai đoạn cao điểm khi doanh nghiệp đẩy mạnh giao hàng phục vụ mùa lễ hội tại châu Á và hoàn tất đơn hàng sang Mỹ trước khi các quy định mới có hiệu lực.
Theo VASEP, Trung Quốc và Hồng Kông là hai thị trường tăng trưởng nổi bật nhất trong quý IV, với mức tăng 22,9%, đóng vai trò quan trọng trong việc kéo tăng kim ngạch toàn ngành.
Doanh nghiệp “chạy nước rút” trước rào cản MMPA của Mỹ
VASEP cho biết tháng 12/2025 cũng là “tháng nước rút” đối với các doanh nghiệp xuất khẩu sang thị trường Mỹ, trong bối cảnh Đạo luật Bảo vệ Động vật Có vú ở Biển (MMPA) chính thức có hiệu lực từ ngày 1/1/2026.
Theo quy định này, các quốc gia xuất khẩu phải chứng minh hoạt động khai thác thủy sản có biện pháp bảo vệ động vật biển tương đương với Mỹ. Kết quả là 12 nghề cá của Việt Nam không được công nhận tương đương và bị cấm xuất khẩu các loài liên quan vào Mỹ.
Trước đó, NOAA Fisheries đã rà soát khoảng 2.500 nghề cá tại 135 quốc gia, trong đó 240 nghề cá của 46 quốc gia không đạt yêu cầu.
Bên cạnh đó, Việt Nam cũng đang chờ kết quả chống bán phá giá tôm POR19, dự kiến công bố vào cuối tháng 2/2026 – yếu tố sẽ ảnh hưởng lớn đến triển vọng xuất khẩu tôm sang Mỹ.
Tôm dẫn dắt tăng trưởng, cá ngừ tiếp tục suy giảm
Trong quý IV/2025, tôm là mặt hàng đóng góp lớn nhất cho tăng trưởng xuất khẩu thủy sản Việt Nam, đạt 1,244 tỷ USD, tăng 16,8% so với cùng kỳ.
Các sản phẩm khác như mực – bạch tuộc (tăng 20,4%) và cua – ghẹ (tăng 20,9%) cũng ghi nhận mức tăng trưởng tích cực.
Ngược lại, cá ngừ tiếp tục là điểm yếu khi kim ngạch quý IV giảm 10,8%, do chịu tác động đồng thời từ quy định MMPA của Mỹ, thẻ vàng IUU của EU và khó khăn trong nguồn cung nguyên liệu khai thác.
Doanh nghiệp lớn khẳng định vị thế, dịch chuyển thị trường hiệu quả
VASEP nhận định năm 2025 là năm tái khẳng định vai trò của các doanh nghiệp thủy sản hàng đầu Việt Nam. Top 10 doanh nghiệp xuất khẩu đóng góp tỷ trọng lớn vào tổng kim ngạch toàn ngành, nhờ tận dụng hiệu quả các hiệp định thương mại tự do (FTA) và nhanh chóng chuyển hướng thị trường.
Khi xuất khẩu sang Mỹ gặp khó từ tháng 8/2025 do thuế đối ứng, doanh nghiệp Việt Nam đã đẩy mạnh sang khối CPTPP, đạt hơn 3 tỷ USD, và sang Trung Quốc, đạt 2,4 tỷ USD.
Đáng chú ý, các doanh nghiệp tập trung vào sản phẩm chế biến sâu và thị trường Trung Quốc như Phát Lợi, An Hải, Tài Kim Anh đã vươn lên nhóm dẫn đầu.
Về doanh nghiệp cụ thể:
- STAPIMEX dẫn đầu với kim ngạch 309,8 triệu USD
- Minh Phú (Cà Mau & Hậu Giang) đạt tổng cộng hơn 542 triệu USD
- Vĩnh Hoàn tiếp tục giữ vị trí số một ngành cá tra với 249 triệu USD
Áp lực kỹ thuật vẫn là thách thức lớn trong năm 2026
Dù kết quả năm 2025 được đánh giá tích cực, VASEP thừa nhận các rào cản kỹ thuật như thẻ vàng IUU và quy định MMPA đang tạo áp lực ngày càng rõ rệt lên nhóm thủy sản khai thác.
Tuy vậy, với nền tảng đạt được trong năm 2025, VASEP cho rằng ngành thủy sản Việt Nam vẫn có cơ sở để hướng tới tăng trưởng bền vững, dù năm 2026 được dự báo sẽ đối mặt nhiều thách thức hơn từ thị trường Mỹ và yêu cầu chứng nhận xanh, minh bạch chuỗi cung ứng.
“Khả năng duy trì đà tăng trưởng trong năm 2026 sẽ phụ thuộc lớn vào việc doanh nghiệp nâng cao minh bạch chuỗi cung ứng và tối ưu chi phí sản xuất trong bối cảnh chính sách thương mại quốc tế liên tục biến động,” VASEP kết luận.
Từ góc độ bao bì thủy sản
Khi các thị trường xuất khẩu ngày càng siết chặt yêu cầu kỹ thuật, truy xuất nguồn gốc và tính bền vững, bao bì thủy sản không chỉ còn là khâu hoàn thiện sản phẩm.
- Thực tế làm việc với khách hàng cho thấy bao bì đang ngày càng gắn chặt với:
- Khả năng bảo quản chất lượng trong chuỗi lạnh và vận chuyển dài ngày
- Việc đáp ứng yêu cầu ghi nhãn, thông tin và truy xuất của nhà nhập khẩu
- Giảm rủi ro hư hỏng, khiếu nại hoặc trả hàng trong bối cảnh chi phí xuất khẩu ngày càng cao
Với vai trò là đơn vị đồng hành lâu dài cùng các doanh nghiệp thủy sản, Bao Bì Nhựa Việt Thành mong muốn được chia sẻ sớm những thông tin này để Quý Anh/Chị có thêm góc nhìn khi lên kế hoạch sản xuất – xuất khẩu cho năm 2026.
Bên em luôn sẵn sàng trao đổi nếu Quý Doanh nghiệp cần rà soát hoặc điều chỉnh giải pháp bao bì phù hợp hơn với yêu cầu thị trường trong giai đoạn tới.
