Túi thủy sản bị rách: Có phải cứ tăng độ dày là đủ?

Một chiếc túi thủng thường được mô tả rất ngắn: “màng yếu” hoặc “túi mỏng”. Trong thực tế, chính hình dạng của vết rách lại kể một câu chuyện cụ thể hơn. Một lỗ nhỏ nằm đúng vị trí đầu tôm khác với đường nứt chạy dọc thân túi; cả hai lại khác hoàn toàn với trường hợp hai lớp màng tách ra tại mép hàn. Nếu gộp cả ba thành cùng một lỗi, phương án điều chỉnh sau đó rất dễ đi sai hướng.

Điểm khởi đầu hữu ích vì thế không phải là chọn ngay một con số micron mới, mà là đặt chiếc túi lỗi cạnh sản phẩm đã đóng và xác định điều gì đã tác động lên đúng vị trí đó.

Vết rách nằm ở đâu thường quan trọng hơn cảm giác “túi mỏng”

Giả sử nhiều túi cá phi lê đều bị thủng ở vùng giữa thân, ngay nơi đầu xương hoặc phần cạnh cứng tiếp xúc với màng. Pattern lặp lại này gợi ý một tác động tập trung tại một điểm. Nếu các túi chỉ bung dọc theo cùng một cạnh hàn, vấn đề cần được xem theo hướng khác: bề mặt vùng hàn, điều kiện hàn, sự nhiễm nước hoặc dầu, hay lực kéo đang dồn vào mép túi.

Chỉ riêng việc đánh dấu vị trí lỗi trên mười mẫu túi cũng có thể giúp ích hơn nhiều so với việc bóp thử một chiếc túi mới rồi nhận xét bằng cảm giác. Mẫu lỗi cho thấy bao bì đã phản ứng thế nào trong sử dụng; mẫu mới chỉ cho thấy nó trông và cho cảm giác ra sao trước khi chịu tải.

Sản phẩm thay đổi sau cấp đông, nên bài test cũng phải thay đổi

Khi vừa được đưa vào túi, một miếng cá hoặc con tôm còn có độ mềm nhất định và có thể dịch chuyển khi người đóng gói căn chỉnh. Sau cấp đông, khối sản phẩm cứng hơn; những phần nhô ra, cạnh sắc hoặc góc của block đông lạnh vì thế tác động lên màng theo cách khác. Một mẫu túi vượt qua thao tác đóng gói ban đầu chưa đồng nghĩa nó sẽ giữ nguyên hiệu quả sau khi sản phẩm đã đông cứng, được đưa vào thùng, xếp chồng rồi vận chuyển.

Tài liệu của FAO về thủy sản đông lạnh ghi nhận sản phẩm ở nhiệt độ thấp có thể trở nên cứng và dễ bị hư hỏng cơ học khi bị xử lý mạnh; block cá có thể vỡ, sứt hoặc gãy do va đập. Với người lựa chọn bao bì thủy sản, ý nghĩa thực tế nằm ở chỗ: điều kiện test cần bao gồm trạng thái sau đông và các bước xử lý tiếp theo, chứ không chỉ dừng ở thời điểm vừa hàn túi.

Nguồn tham khảo: FAO – Frozen fish resources.

Cùng cấu trúc màng, một chiếc túi quá sát vẫn có thể hỏng sớm hơn

Kích thước thường bị xem như thông số để “đựng vừa” sản phẩm, trong khi nó còn quyết định cách lực được phân bổ. Túi quá sát khiến xương, vây hoặc góc cứng ép trực tiếp lên màng; mép hàn có thể luôn ở trạng thái bị kéo; người vận hành cũng ít khoảng trống để đặt sản phẩm đúng vị trí trước khi hàn. Sau cấp đông, khối sản phẩm gần như không còn khả năng tự dịch chuyển để giải tỏa điểm tì.

Điều này không có nghĩa túi càng rộng càng tốt. Khoảng dư quá nhiều cũng có thể ảnh hưởng đến thao tác, hình thức gói hoặc hiệu quả của phương pháp đóng gói. Cách đáng tin cậy hơn là test vài kích thước bằng sản phẩm thật, với đúng khối lượng dự kiến, thay vì chỉ cộng chiều dài và chiều rộng trên bản vẽ rồi chốt quy cách.

Nếu túi bung đường hàn, cần xem nó như một lỗi riêng

Màng bị xuyên thủng và hai lớp màng tách tại đường hàn không phải cùng một hiện tượng. Trong trường hợp bung mép, tăng độ dày thân màng có thể làm túi cho cảm giác chắc hơn nhưng vẫn không giải quyết được bề mặt vùng hàn bị dính nước, dầu hoặc vụn sản phẩm; quy trình hàn chưa phù hợp; hoặc thiết kế túi khiến tải trọng luôn kéo vào một cạnh.

Khi giữ lại mẫu lỗi, nên đánh dấu điểm bắt đầu bung và đo chiều dài phần đã tách. Nếu hiện tượng lặp lại ở cùng một mép, hãy ghi thêm túi được đặt theo hướng nào trong máy, sản phẩm nằm ra sao và lỗi được phát hiện ngay sau hàn hay chỉ xuất hiện sau cấp đông. Với túi hút chân không hoặc túi 3 biên, đường hàn cần được đánh giá như một phần của toàn bộ thiết kế bao bì, không phải một chi tiết đứng riêng.

Một chiếc túi không rách vẫn có thể chưa làm tròn nhiệm vụ

Nếu chỉ theo dõi số túi thủng, doanh nghiệp dễ bỏ qua một chức năng quan trọng khác của bao bì thủy sản đông lạnh: hạn chế mất nước trong thời gian bảo quản. FAO cho biết cá đông lạnh có thể bị dehydration khi không được glazing, đóng gói hoặc bảo quản phù hợp; tình trạng mất nước sâu có thể làm thay đổi ngoại quan và bề mặt, thường được gọi là “freezer burn”.

Vì vậy, lựa chọn cấu trúc bao bì không thể chỉ trả lời câu hỏi “loại nào khó rách nhất”. Khả năng cản hơi nước, cản khí, phương pháp đóng gói và thời gian lưu kho đều cần được đặt cạnh yêu cầu chịu lực. Một phương án mạnh hơn về cơ học nhưng không phù hợp với điều kiện bảo quản thực tế vẫn chưa phải là phương án tốt.

Nguồn tham khảo: FAO – Assessment and management of seafood safety and quality và FAO – Packaging materials for frozen fish.

Trước khi yêu cầu tăng micron, hãy gửi đủ dữ liệu để tái hiện lỗi

Câu “túi này hơi mỏng, tăng lên giúp tôi” gần như không cho nhà sản xuất biết lỗi xảy ra dưới tác động nào. Một mô tả hữu ích hơn không nhất thiết phải dài; nó chỉ cần đủ cụ thể để các mẫu test sau đó gần với tình huống sử dụng thật.

Nếu có thể, hãy giữ lại một số túi lỗi cùng sản phẩm hoặc ít nhất chụp ảnh trước khi loại bỏ. Mười vết thủng nằm ở cùng một vị trí thường cung cấp manh mối rõ hơn một túi rách đơn lẻ. Ngược lại, nếu lỗi phân bố ngẫu nhiên và chỉ xuất hiện sau vận chuyển, phạm vi kiểm tra cần mở rộng sang cách xếp thùng, cạnh tiếp xúc, rung lắc và va đập.

Khi nào tăng độ dày là quyết định hợp lý?

Sau khi đã kiểm tra kích thước, vị trí tiếp xúc, đường hàn và hành trình sử dụng, kết quả test có thể cho thấy cấu trúc hiện tại thực sự chưa đáp ứng yêu cầu chịu xuyên thủng, chịu kéo hoặc khả năng cản. Khi đó, tăng độ dày hoặc thay đổi cấu trúc màng ghép là một hướng hợp lý vì nó dựa trên lỗi đã được xác định, không phải trên cảm giác.

Tuy nhiên, không nên biến kết quả của một sản phẩm thành “độ dày tiêu chuẩn” cho toàn bộ ngành thủy sản. Tôm nguyên con, cá phi lê, cua đông lạnh và sản phẩm đã bỏ xương tạo ra điểm tiếp xúc, tải trọng và điều kiện đóng gói khác nhau. Quy cách đáng tin cậy phải được xây từ sản phẩm thật, khối lượng thật, cách đóng thật và bài test mô phỏng đúng trạng thái đông lạnh.